Pétanque (gra w bule/boule, gra w kule, petanka) – tradycyjna francuska gra towarzyska z elementami zręcznościowymi.

Popularna w szczególności w południowej Francji (Prowansja), ale uprawiana także w innych regionach Francji i w innych krajach, szczególnie śródziemnomorskich. Występująca coraz częściej w Polsce, głównie w parkach i niewybetonowanych skwerach.

Zasady gry

Rozgrywki odbywa się na pozbawionym trawy placu (zwanym bulodromem), np. na utwardzonym piasku, o wystarczających wymiarach (które dla gry turniejowej wynoszą min. 15×4 m) i polega na rzucaniu z wytyczonego okręgu stalowymi kulami (bulami; fr. boule – kula) o średnicy od 70,5 do 80 mm (ciężar od 650 do 800 g) w kierunku małej drewnianej lub plastikowej kulki o średnicy od 25 do 35 mm nazywanej po francusku cochonnet, co znaczy prosiaczek (w Polsce częściej używa się nazwy świnka).

Partię rozgrywa się w jednym z trzech możliwych składów:

• single (fr. t ête-à-tête) – jeden gracz przeciwko drugiemu, gracze mają po 3 bule
• dublety – w dwóch zespołach dwuosobowych, każdy gracz ma 3 bule;
• triplety – w dwóch zespołach trzyosobowych, każdy gracz ma 2 bule

Każda partia składa się z kilku rozgrywek. Rozgrywka – to okres od wyrzucenia świnki do wyrzucenia przez graczy ostatniej kuli. W danej rozgrywce każdy gracz stara się umieścić swoją bulę jak najbliżej świnki lub wybić punktujące (=stojące najbliżej świnki) bule przeciwnika. Rzuca zawsze zawodnik drużyny, której kula aktualnie nie punktuje (nie znajduje się najbliżej świnki). Po wyrzuceniu wszystkich kul gracze podliczają punkty: zdobywa je tylko zwycięzca rozgrywki (którego kula stoi najbliżej świnki), który otrzymuje punkt za każdą bulę umieszczoną bliżej świnki niż najbliższa śwince bula przeciwnika (najniższy możliwy wynik rozgrywki to 1 pkt. (bądź 0 w przypadku remisu), najwyższy w przypadku gry drużynowej 6 pkt., przy singlach - 3 pkt.). Zwycięzca rysuje nowe kółko w miejscu, gdzie była świnka, po czym rozpoczyna następną rozgrywkę. Partię wygrywa osoba bądź zespół, który osiągnął jako pierwszy 13 punktów

Bule

Istnieje kilka firm produkujących bule (najpopularniejsze to: Obut, JB, MS Pétanque, La Boule Bleue, La Boule Noire), oferujących pełną gamę amatorskich bądź profesjonalnych autoryzowanych zestawów. Te ostatnie sprzedawane są po trzy identyczne sztuki i ich cena waha się od ok. 180 do 800, a nawet 1000 złotych za komplet. Oprócz tego można też kupić amatorskie zestawy produkowane w Chinach, ich cena to ok. 40 zł za zestaw 6 kul.

Wszystkie kule profesjonalne są cechowane. To znaczy, że posiadają one wygrawerowaną nazwę producenta lub modelu, masę (w gramach), oraz cechę, identyfikującą bule. Najczęściej spotyka się kule z cechami w postaci "litera, liczba dwucyfrowa" (np. D83, X69)[3]. Producenci bul oferują także grawerowanie dowolnego napisu, bądź wzoru na kulach. Zwykle usługa taka wiąże się z dodatkowymi kosztami, choć w niektórych przypadkach jest ona wliczona w cenę zestawu.

Rozmiar buli dobiera się do wielkości dłoni rzucającego. Inne parametry (wagę, twardość stali, wykończenie powierzchni kuli) – do terenu oraz stylu gry i przyzwyczajenia rzucającego. Właściwości i przydatność zmiennych parametrów bul są tematem nieustających debat i dyskusji wśród graczy.

Puenterzy z reguły wybierają kule twarde, ciężkie i małe, posiadające nacięcia, zaś wybijacze – bule miękkie, lekkie i duże, bez nacięć. Niemniej występują odstępstwa od tych zasad.